Gras begint in het nieuwe jaar weer te groeien zodra de natuurlijke "winterslaap" wordt doorbroken door een stijging van de temperatuur. De allerbelangrijkste factor hierbij is niet de lucht, maar de bodem. Hier zijn de specifieke omstandigheden waaronder gras weer actief wordt:
De bodemtemperatuur
Gras begint pas echt te groeien als de bodemtemperatuur constant tussen de 5 °C en 8 °C ligt. In Nederland en België gebeurt dit meestal rond half maart, al kan een zacht voorjaar dit vervroegen naar februari. Vaak zie je dat de wortels al actief worden (witte worteltjes vormen) bij 5 °C, terwijl de zichtbare groei van de sprieten pas bij een iets hogere temperatuur echt op gang komt.
De luchttemperatuur
Hoewel de bodem leidend is, speelt de buitenlucht ook een rol. Voor een gezonde groei moet de dagtemperatuur overdag structureel boven de 7 °C à 8 °C blijven. Als er 's nachts nog sprake is van strenge vorst, zal de groei overdag telkens weer even worden afgeremd.
Licht en daglengte
Naarmate de dagen langer worden krijgt het gras meer zonlicht voor fotosynthese. Dit proces levert de energie die nodig is om nieuwe cellen aan te maken. Zonder voldoende lichturen blijft de groei traag, zelfs als het relatief warm is.
Vocht en voeding
In het vroege voorjaar is er meestal genoeg vocht in de grond door winterse neerslag. Zodra de temperatuur stijgt, krijgt het gras ook weer behoefte aan voeding (stikstof). Veel tuinders en boeren wachten met de eerste bemesting tot de bodemtemperatuur de 8 °C heeft bereikt, omdat de wortels de voedingsstoffen dan pas effectief kunnen opnemen.
Groeifases bij verschillende temperaturen?
- Onder 5 °C: Rustfase (geen groei).
- 5 °C – 8 °C: Ontwaken; de eerste (wortel)groei begint.
- 10 °C – 15 °C: Actieve groei; tijd voor de eerste maaibeurt.
- 15 °C – 25 °C: Optimale groeicondities.
Kan ik dit proces ook versnellen?
Hoewel je de buitentemperatuur niet kunt veranderen, kun je wel de bodemgesteldheid optimaliseren zodat het gras sneller "wakker" wordt en harder gaat groeien zodra de eerste zonnestralen verschijnen. Hier zijn de meest effectieve methoden om de grasgroei te versnellen:
Verhoog de bodemtemperatuur (Donkere grond)
-
Verticuteren of harken: Door mos en de viltlaag (dood gras) te verwijderen, kan de zon de zwarte aarde direct raken in plaats van dat het wordt tegengehouden door een isolerende laag mos.
-
Topdressen: Strooi een heel dun laagje (enkele millimeters) donkere gazongrond of compost over het gras. Donkere kleuren absorberen meer warmte van de zon, waardoor de bodemtemperatuur sneller stijgt.
Breng zuurstof naar de wortels (Beluchten)
-
Prikken: Gebruik een riek of een beluchtingsvork om gaten in de grond te prikken. Dit zorgt ervoor dat warmere lucht dieper in de bodem dringt en dat overtollig (ijskoud) water sneller wegloopt.
De juiste voeding op het juiste moment
Zodra de temperatuur richting de 5-8 °C gaat, heeft het gras brandstof nodig om die eerste groeispurt te maken.
-
Stikstofrijke voorjaarsmest: Kies voor een meststof met een hoog stikstofgehalte. Dit stimuleert de aanmaak van bladgroen en de lengtegroei.
-
Kalk: Als je bodem te zuur is (pH onder de 5,5), neemt het gras geen voedingsstoffen op, hoe hard je ook mest. Strooi in februari al kalk om de zuurgraad te herstellen; dit maakt de weg vrij voor de meststof in maart.
Gebruik 'Fast Start' graszaden (bij kale plekken)
Als je kale plekken hebt en deze snel wilt opvullen? Er bestaan speciale graszaadmengsels die al kiemen bij een bodemtemperatuur van 3-4 °C. Regulier graszaad heeft vaak 10-12 °C nodig.
Stappenplan
-
Februari: Verwijder bladeren en takken. Strooi kalk als dat nodig is.
-
Begin maart: Hark het gazon stevig door (verticuteren) om lucht en licht toe te laten.
-
Zodra de eerste 10 °C dagen komen: Breng de voorjaarsmest aan.
-
Maaien: Zet de maaier bij de eerste beurt hoog (circa 5-6 cm). Te kort maaien in het begin van het jaar kost het gras te veel energie om te herstellen, wat de groei juist weer remt.